Oferta produktu sprzedawanego konsumentom przez internet powinna w jasny i widoczny sposób zawierać dane pozwalające zidentyfikować produkt i producenta, a także wymagane ostrzeżenia oraz informacje o bezpieczeństwie. Jeżeli producent nie ma miejsca zamieszkania ani siedziby w Unii Europejskiej, oferta powinna również wskazywać odpowiedzialną za produkt osobę w UE. Zasady wynikają z rozporządzenia o ogólnym bezpieczeństwie produktów, określanego skrótem GPSR, stosowanego od 13 grudnia 2024 r.
Czym jest GPSR i kogo dotyczy?
GPSR to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 dotyczące ogólnego bezpieczeństwa produktów. Określa obowiązki różnych uczestników łańcucha dostaw, w tym producentów, importerów i dystrybutorów. Część wymagań odnosi się również do sprzedaży na odległość, w tym do prezentowania produktów w internecie.
Dla małego sklepu znaczenie ma nie tylko sposób sprzedaży, ale również rola, w jakiej występuje przedsiębiorca. Sprzedawca oferujący gotowy produkt innej firmy może być dystrybutorem. Jeśli sprowadza produkt spoza UE albo sprzedaje go pod własną nazwą lub znakiem towarowym, jego obowiązki mogą być inne i szersze. Sama nazwa „sprzedawca” nie rozstrzyga więc o całym zakresie wymagań.
Rozporządzenie obejmuje produkty konsumpcyjne w zakresie, w jakim odpowiednich kwestii bezpieczeństwa nie regulują przepisy szczególne o tym samym celu. W odniesieniu do produktów objętych unijnymi przepisami sektorowymi GPSR stosuje się do aspektów i rodzajów ryzyka, których te przepisy nie regulują. Oznacza to, że przy ocenie konkretnego produktu trzeba uwzględnić także właściwe dla niego wymagania szczególne.
Jakie dane producenta powinny być widoczne w ofercie?
Według informacji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oferta powinna identyfikować producenta przez podanie jego imienia i nazwiska lub nazwy, zarejestrowanej nazwy handlowej albo zarejestrowanego znaku towarowego, a także adresu pocztowego i elektronicznego umożliwiających kontakt.
Adres elektroniczny ma umożliwiać rzeczywisty kontakt. UOKiK wskazuje jako przykłady adres e-mail lub inny kanał komunikacji, na przykład formularz kontaktowy, który pozwala konsumentowi skorzystać z przysługujących mu uprawnień. Sam adres statycznej strony internetowej nie jest takim adresem elektronicznym.
Dane producenta służą innemu celowi niż dane sklepu, w którym konsument składa zamówienie. Nazwa sprzedawcy pozwala rozpoznać stronę transakcji, natomiast informacje o producencie pomagają ustalić podmiot związany z wytworzeniem produktu. Te role mogą się pokrywać, ale nie należy zakładać, że zawsze tak jest.
Kiedy oferta wskazuje osobę odpowiedzialną w UE?
Jeżeli producent nie ma miejsca zamieszkania ani siedziby w Unii Europejskiej, w ofercie należy podać również imię i nazwisko lub nazwę oraz adres pocztowy i elektroniczny osoby odpowiedzialnej za produkt w UE. To dodatkowa informacja dotycząca produktu; nie zastępuje ona wymaganych danych producenta.
Sam fakt, że sklep kupuje towar od polskiej hurtowni, nie przesądza automatycznie, jaki podmiot należy wskazać jako osobę odpowiedzialną. Znaczenie ma rzeczywista rola danego podmiotu i informacje dotyczące konkretnego produktu. Podobnie zagraniczny adres producenta nie oznacza, że można pominąć jego dane i ograniczyć ofertę wyłącznie do danych podmiotu z UE.
Jak rozpoznać produkt na podstawie oferty?
Informacje w ofercie powinny pozwalać na identyfikację konkretnego produktu. UOKiK wskazuje jego obraz, rodzaj oraz inne identyfikatory, takie jak model, typ czy seria; pomocne mogą być również opis i dane techniczne.
Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy podobne towary występują w wielu wariantach. Dwa produkty o zbliżonej nazwie mogą różnić się modelem, przeznaczeniem lub ostrzeżeniami. Oznaczenia pozwalające je odróżnić mają więc znaczenie nie tylko dla prezentacji asortymentu, lecz także dla powiązania właściwych informacji o bezpieczeństwie z właściwym produktem.
Zdjęcie opakowania i opis produktu pełnią różne funkcje. Informacje istotne dla bezpieczeństwa muszą być przedstawione w ofercie jasno i widocznie; sam fakt, że produkt jest pokazany na fotografii, nie rozstrzyga, czy wszystkie wymagane dane da się z niej odczytać.
Ostrzeżenia i informacje o bezpieczeństwie
Oferta powinna zawierać mające zastosowanie ostrzeżenia i informacje dotyczące bezpieczeństwa produktu. W przypadku produktów udostępnianych na polskim rynku UOKiK wskazuje, że powinny one być podane w języku polskim.
Zakres informacji zależy od produktu i dotyczących go wymagań. Inne ostrzeżenia mogą mieć znaczenie dla towaru z drobnymi elementami, a inne dla produktu wymagającego montażu lub szczególnych warunków użytkowania. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt wymaga identycznej, uniwersalnej listy ostrzeżeń.
Informacje umieszczone w ofercie są związane z etapem poprzedzającym zakup. Odrębną kwestią są wymagania dotyczące oznakowania produktu oraz dołączanych do niego instrukcji i ostrzeżeń. Sam opis internetowy nie zastępuje automatycznie informacji, które zgodnie z właściwymi przepisami powinny towarzyszyć produktowi.
Czy zasady obejmują rzeczy używane i rękodzieło?
GPSR może obejmować produkty konsumpcyjne nowe, używane, naprawione i odnowione. UOKiK wskazuje zarazem wyjątek dotyczący produktów, które przed użyciem wymagają naprawy lub odnowienia i zostały wyraźnie oznaczone jako wymagające takich działań. Sama sprzedaż rzeczy używanej nie oznacza więc automatycznie wyłączenia z zakresu rozporządzenia.
Wymagania bezpieczeństwa mogą dotyczyć także rękodzieła. Jak wyjaśnia UOKiK, podstawowy obowiązek udostępniania produktów bezpiecznych obowiązuje niezależnie od metody produkcji i liczby egzemplarzy. Niewielka skala działalności sama w sobie nie rozstrzyga zatem o braku obowiązków związanych z bezpieczeństwem produktu.
Co z produktami wprowadzonymi do obrotu przed 13 grudnia 2024 r.?
UOKiK wyjaśnia, że produkty wprowadzone do obrotu przed datą rozpoczęcia stosowania GPSR mogą być nadal udostępniane konsumentom do wyczerpania zapasów, pod warunkiem że spełniają wcześniejsze wymagania bezpieczeństwa. Chodzi o wprowadzenie produktu do obrotu, a nie o samą datę utworzenia jego oferty w sklepie.
Ocena, czy konkretny egzemplarz korzysta z tej zasady, wymaga ustalenia jego historii i spełnienia warunków przejściowych. Samo podobieństwo do starszego modelu lub istnienie dawnej oferty nie potwierdza, kiedy dany produkt został wprowadzony do obrotu.
Co dzieje się po stwierdzeniu zagrożenia?
Obowiązki dotyczą nie tylko informacji widocznych przed zakupem. Dystrybutor sprawdza przed udostępnieniem produktu między innymi, czy producent i importer wypełnili odpowiednie obowiązki dotyczące identyfikacji i oznakowania. Jeżeli produkt nie spełnia odpowiednich wymagań w zakresie oznakowania albo nie ma wymaganych instrukcji lub ostrzeżeń, UOKiK wskazuje, że dystrybutor nie udostępnia go do czasu doprowadzenia do zgodności.
Podmioty gospodarcze współpracują ze sobą i z organami nadzoru w sprawach bezpieczeństwa. W zależności od sytuacji działania mogą obejmować ograniczenie ryzyka, wycofanie produktu z rynku lub odzyskanie go od konsumentów. Prezes UOKiK może nakazać środki proporcjonalne do stwierdzonego ryzyka. Właściwe obowiązki zależą od roli przedsiębiorcy oraz okoliczności dotyczących produktu.
Źródła
- UOKiK: bezpieczeństwo produktów — pytania i odpowiedzi
- UOKiK: obowiązki przedsiębiorców w zakresie bezpieczeństwa produktów
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej, księgowej ani finansowej. Przepisy, terminy i obowiązki mogą zależeć od indywidualnej sytuacji firmy oraz aktualnego stanu prawnego. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z odpowiednio wykwalifikowanym prawnikiem, doradcą podatkowym, księgową, księgowym lub biurem rachunkowym.
