Konsument, który kupił towar przez internet, co do zasady może odstąpić od umowy bez podawania przyczyny w ciągu 14 dni od jego otrzymania. Po otrzymaniu oświadczenia sprzedawca zwraca płatności na zasadach określonych w ustawie o prawach konsumenta. Od prawa odstąpienia istnieją ustawowe wyjątki, a terminy na złożenie oświadczenia, odesłanie towaru i zwrot pieniędzy biegną od różnych zdarzeń.
Czym odstąpienie różni się od reklamacji?
Odstąpienie od umowy zawartej na odległość pozwala konsumentowi zrezygnować z zakupu w ustawowym terminie, co do zasady bez wyjaśniania przyczyny. Nie wymaga stwierdzenia, że towar jest wadliwy lub niezgodny z umową. W razie skutecznego odstąpienia umowę uważa się za niezawartą, a strony rozliczają otrzymane świadczenia.
Reklamacja dotycząca niezgodności towaru z umową jest odrębnym trybem. Dotyczy sytuacji, w której towar nie odpowiada wymaganiom wynikającym z umowy lub przepisów. Samego faktu, że konsument złożył reklamację, nie należy utożsamiać z odstąpieniem od umowy zawartej na odległość.
Od kiedy biegnie termin na odstąpienie?
Przy internetowym zakupie pojedynczego towaru 14-dniowy termin liczy się od otrzymania go przez konsumenta albo wskazaną przez niego osobę. Gdy jedna umowa obejmuje wiele towarów dostarczanych osobno, partiami lub w częściach, punktem odniesienia jest otrzymanie ostatniego towaru, partii lub części. Przy umowie przewidującej regularną dostawę towarów przez oznaczony czas termin biegnie od otrzymania pierwszego towaru.
Przykład: jeżeli konsument otrzymał pojedynczy towar 10 listopada, termin na wysłanie oświadczenia upływa co do zasady z końcem 24 listopada. Dla zachowania terminu wystarcza wysłanie oświadczenia przed jego upływem; sprzedawca może otrzymać je później.
Inaczej należy rozpatrywać umowy o usługi oraz inne rodzaje umów. Znaczenie ma również sposób ich zawarcia. W przypadku niektórych umów zawartych podczas nieumówionej wizyty przedsiębiorcy w domu konsumenta albo podczas wycieczki ustawowy termin wynosi 30 dni. Nie jest to jednak ogólny termin dla zwykłego zakupu w sklepie internetowym.
Jak konsument składa oświadczenie?
Konsument wykonuje prawo odstąpienia przez złożenie sprzedawcy oświadczenia. Może posłużyć się ustawowym wzorem formularza, ale korzystanie z tego wzoru nie jest obowiązkowe. Ważne jest, aby z oświadczenia wynikała decyzja o odstąpieniu od umowy.
Jeżeli sprzedawca umożliwia złożenie oświadczenia drogą elektroniczną, na przykład za pomocą formularza na swojej stronie, powinien niezwłocznie potwierdzić jego otrzymanie na trwałym nośniku, przykładowo e-mailem. Samo odesłanie towaru i złożenie oświadczenia to różne czynności; przepisy przywiązują do nich odrębne terminy.
Kiedy sprzedawca oddaje pieniądze?
Sprzedawca zwraca otrzymane płatności niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni od otrzymania oświadczenia konsumenta. Zwrot obejmuje również koszty dostarczenia towaru, z ustawowym ograniczeniem dotyczącym wyboru droższej dostawy.
Co do zasady pieniądze wracają przy użyciu takiego samego sposobu zapłaty, jakiego użył konsument. Inny sposób jest możliwy za jego wyraźną zgodą i pod warunkiem, że nie powoduje dla niego dodatkowych kosztów.
Przy sprzedaży towaru sprzedawca, który nie zaproponował samodzielnego odbioru rzeczy, może wstrzymać zwrot płatności do chwili otrzymania towaru albo dostarczenia przez konsumenta dowodu jego odesłania. Decyduje zdarzenie, które nastąpi wcześniej. Nie oznacza to więc, że sprzedawca zawsze musi czekać na fizyczny powrót przesyłki.
Ile czasu jest na odesłanie towaru?
Konsument zwraca rzecz niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni od dnia odstąpienia od umowy, chyba że sprzedawca zaproponował jej odbiór. Do zachowania terminu wystarcza odesłanie towaru przed jego upływem.
Termin na odesłanie rzeczy należy odróżnić od terminu na złożenie oświadczenia. Pierwszy jest liczony od odstąpienia, drugi przy typowej sprzedaży internetowej pojedynczego towaru — od jego otrzymania. Opóźnienie w odesłaniu rzeczy nie sprawia samo przez się, że skuteczne odstąpienie przestaje obowiązywać, choć konsument może odpowiadać za skutki swojej zwłoki.
Kto ponosi koszty przesyłek?
Jeżeli konsument wybrał sposób dostarczenia droższy niż najtańszy zwykły sposób dostawy oferowany przez sprzedawcę, przedsiębiorca nie musi zwracać dodatkowego kosztu wynikającego z tego wyboru. Chodzi o koszt pierwotnego dostarczenia zamówienia do kupującego.
Bezpośrednie koszty odesłania rzeczy co do zasady ponosi konsument. Jest inaczej, gdy sprzedawca zgodził się je pokryć albo nie poinformował konsumenta o obowiązku ich poniesienia. Koszt pierwotnej dostawy i koszt przesyłki zwrotnej są więc rozliczane według odrębnych zasad.
Czy towar można sprawdzić przed zwrotem?
Konsument może zapoznać się z charakterem, cechami i funkcjonowaniem towaru. Jeżeli korzysta z niego w sposób wykraczający poza zakres potrzebny do takiego sprawdzenia, może odpowiadać za wynikające z tego zmniejszenie wartości rzeczy. Ocena dotyczy sposobu korzystania i faktycznego zmniejszenia wartości; sam fakt otwarcia przesyłki nie oznacza automatycznie utraty prawa odstąpienia.
Ustawa przewiduje również wyjątek dotyczący odpowiedzialności za zmniejszenie wartości, gdy przedsiębiorca nie przekazał wymaganej informacji o prawie odstąpienia. Niezależnie od tego istnieją ustawowe wyłączenia samego prawa odstąpienia dla określonych rodzajów umów i towarów. Ich zastosowanie zależy od spełnienia przesłanek przewidzianych w przepisach, a nie wyłącznie od nazwy produktu w ofercie.
Jakie informacje sprzedawca przekazuje przed zakupem?
Przy umowie zawieranej na odległość przedsiębiorca informuje między innymi o sposobie i terminie wykonania prawa odstąpienia, wzorze formularza oraz kosztach zwrotu, które ma ponieść konsument. Znaczenie mają także informacje o okolicznościach, w których prawo odstąpienia nie przysługuje lub może zostać utracone.
Brak informacji o prawie odstąpienia może wydłużyć okres, w którym konsument ma prawo z niego skorzystać. Potwierdzenie zawarcia umowy powinno zostać przekazane na trwałym nośniku w rozsądnym czasie, najpóźniej w chwili dostarczenia towaru albo rozpoczęcia świadczenia usługi.
Źródła
- UOKiK: terminy odstąpienia od umowy
- UOKiK: skutki odstąpienia od umowy
- UOKiK: koszty odstąpienia od umowy
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej, księgowej ani finansowej. Przepisy, terminy i obowiązki mogą zależeć od indywidualnej sytuacji firmy oraz aktualnego stanu prawnego. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z odpowiednio wykwalifikowanym prawnikiem, doradcą podatkowym, księgową, księgowym lub biurem rachunkowym.
