Sprzedawca odpowiada wobec konsumenta za brak zgodności towaru z umową, jeżeli brak ten istniał w chwili dostarczenia towaru i ujawnił się w ciągu dwóch lat od tej chwili. Konsument może co do zasady żądać naprawy albo wymiany, a w sytuacjach określonych w ustawie także obniżenia ceny lub odstąpienia od umowy. Sprzedawca powinien odpowiedzieć na reklamację w ciągu 14 dni od jej otrzymania.
Zasady te dotyczą umów objętych przepisami ustawy o prawach konsumenta stosowanymi do umów zawieranych od 1 stycznia 2023 r. Mają znaczenie zarówno dla sprzedaży internetowej, jak i stacjonarnej. Nie są nowym obowiązkiem wprowadzonym w 2026 r.
Co oznacza niezgodność towaru z umową?
Niezgodność to pojęcie szersze niż awaria. Obejmuje również sytuacje, w których towar nie odpowiada temu, co zostało uzgodnione, lub nie ma cech, których konsument może zasadnie oczekiwać. Znaczenie mogą mieć między innymi opis, rodzaj, ilość, jakość, kompletność i funkcjonalność produktu.
Przy ocenie bierze się pod uwagę także to, czy towar nadaje się do typowych zastosowań, czy odpowiada udostępnionej przed zakupem próbce oraz czy został dostarczony z akcesoriami i instrukcjami, których konsument może rozsądnie oczekiwać. Znaczenie mogą mieć publiczne zapewnienia dotyczące towaru, na przykład informacje w reklamie lub na etykiecie, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.
Przykładowo niezgodność może dotyczyć przedmiotu dostarczonego w innym rozmiarze niż zamówiony albo bez elementu, który zgodnie z ofertą miał wchodzić w skład zestawu. Ocenia się konkretną umowę i okoliczności zakupu.
Ustawa przewiduje też szczególne zasady dotyczące nieprawidłowego zamontowania towaru. Mogą one mieć znaczenie, gdy montaż przeprowadził sprzedawca lub został on przeprowadzony na jego odpowiedzialność, a także wtedy, gdy błędy w dostarczonej instrukcji doprowadziły do niewłaściwego montażu przez konsumenta.
Jak długo sprzedawca odpowiada za towar?
Co do zasady przedsiębiorca odpowiada za brak zgodności istniejący w chwili dostarczenia towaru, który ujawnił się w ciągu dwóch lat od tej chwili. Jeżeli termin przydatności towaru do użycia, określony przez przedsiębiorcę lub osoby działające w jego imieniu, jest dłuższy, odpowiedzialność trwa do upływu tego terminu.
Ustawa ustanawia domniemanie, że brak zgodności ujawniony przed upływem dwóch lat od dostarczenia istniał już w chwili dostarczenia. Domniemanie może zostać obalone; nie stosuje się go również, gdy nie da się go pogodzić ze specyfiką towaru albo charakterem braku zgodności.
Odpowiedzialność nie oznacza automatycznie, że każde uszkodzenie powstałe podczas używania produktu jest niezgodnością, za którą odpowiada sprzedawca. Jednocześnie samo ujawnienie problemu po pewnym czasie nie przesądza, że odpowiedzialności nie ma. Znaczenie mają ustawowe przesłanki i okoliczności danej sprawy.
Naprawa i wymiana jako podstawowe żądania
Jeśli towar jest niezgodny z umową, konsument może żądać jego naprawy albo wymiany. Sprzedawca może jednak dokonać wymiany, gdy zażądano naprawy, albo naprawy, gdy zażądano wymiany, jeżeli wybrany przez konsumenta sposób jest niemożliwy do wykonania lub wymagałby nadmiernych kosztów dla przedsiębiorcy.
Przy ocenie kosztów uwzględnia się okoliczności sprawy, w szczególności znaczenie braku zgodności, wartość zgodnego towaru oraz nadmierne niedogodności dla konsumenta związane ze zmianą sposobu doprowadzenia towaru do zgodności. Jeżeli zarówno naprawa, jak i wymiana są niemożliwe albo wymagałyby nadmiernych kosztów, przedsiębiorca może odmówić doprowadzenia towaru do zgodności z umową.
Naprawa lub wymiana powinna nastąpić w rozsądnym czasie od chwili poinformowania sprzedawcy o niezgodności i bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta. Nie ma jednego ustawowego terminu naprawy właściwego dla każdego produktu: znaczenie mają rodzaj towaru i cel jego nabycia.
Kiedy możliwe są obniżenie ceny i odstąpienie od umowy?
Konsument może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo o odstąpieniu od umowy w sytuacjach wskazanych w ustawie. Dotyczy to między innymi odmowy doprowadzenia towaru do zgodności, nieskutecznej naprawy lub wymiany oraz sytuacji, w której sprzedawca nie doprowadził towaru do zgodności zgodnie z ustawowymi wymaganiami.
Uprawnienia te mogą powstać również wtedy, gdy brak zgodności jest na tyle istotny, że uzasadnia skorzystanie z nich bez wcześniejszego żądania naprawy lub wymiany, albo gdy z oświadczenia sprzedawcy lub okoliczności wyraźnie wynika, że nie usunie on niezgodności w rozsądnym czasie lub bez nadmiernych niedogodności.
Odstąpienie od umowy nie przysługuje, jeżeli brak zgodności jest nieistotny. Ustawa przewiduje domniemanie, że brak zgodności jest istotny. Przy obniżeniu ceny jej nowa wysokość powinna pozostawać w ustawowo określonej proporcji do wartości towaru zgodnego i niezgodnego z umową.
Jeżeli niezgodność dotyczy tylko części towarów z jednej umowy, odstąpienie może odnosić się do tych towarów. Może objąć także inne towary kupione razem z nimi, jeżeli nie można rozsądnie oczekiwać, że konsument zgodzi się zatrzymać wyłącznie produkty zgodne z umową.
Termin odpowiedzi i koszty reklamacji
Przedsiębiorca ma 14 dni od otrzymania reklamacji na udzielenie odpowiedzi. Jeżeli nie odpowie w tym terminie, uważa się, że uznał reklamację. Ustawa przewiduje przekazanie odpowiedzi na papierze lub innym trwałym nośniku. Termin odpowiedzi nie jest tym samym co czas wykonania naprawy albo wymiany.
Konsument udostępnia reklamowany towar przedsiębiorcy, a sprzedawca odbiera go na swój koszt. Koszty naprawy lub wymiany, w szczególności przesyłki, przewozu, robocizny i materiałów, obciążają przedsiębiorcę.
W razie skutecznego odstąpienia od umowy z powodu niezgodności konsument zwraca towar sprzedawcy na jego koszt. Przedsiębiorca zwraca cenę niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni od otrzymania towaru lub dowodu jego odesłania. Przy obniżeniu ceny termin zwrotu należnej kwoty biegnie od otrzymania oświadczenia konsumenta o obniżeniu ceny.
Reklamacja u sprzedawcy a gwarancja
Odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru z umową wynika z ustawy. Gwarancja jest odrębną podstawą dochodzenia roszczeń, o ile została udzielona. Jej warunki wynikają z oświadczenia gwarancyjnego, z uwzględnieniem przepisów prawa.
To konsument wybiera podstawę reklamacji. Sprzedawca nie może narzucić mu skorzystania z gwarancji ani samodzielnie zmienić wskazanej przez niego podstawy. Odesłanie klienta do producenta nie zastępuje rozpatrzenia zgłoszenia skierowanego do sprzedawcy z tytułu niezgodności towaru z umową.
Czy reklamacja jest tym samym co zwrot zakupów internetowych?
Nie. Reklamacja dotyczy w tym przypadku braku zgodności towaru z umową. Prawo odstąpienia od umowy zawartej na odległość jest odrębnym uprawnieniem, dla którego ustawa określa własne terminy i wyjątki. Ocena reklamacji nie powinna więc ograniczać się do sprawdzenia, czy upłynął termin na odstąpienie od umowy zawartej przez internet.
Ochrona przewidziana w rozdziale dotyczącym zgodności towaru z umową obejmuje również osobę fizyczną zawierającą umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści umowy wynika, że nie ma ona dla tej osoby charakteru zawodowego. Nie oznacza to automatycznego objęcia każdej transakcji między przedsiębiorcami zasadami konsumenckimi.
Źródła
- Ustawa o prawach konsumenta – tekst jednolity
- UOKiK – niezgodność towaru z umową
- UOKiK – podstawy reklamacji
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej, księgowej ani finansowej. Przepisy, terminy i obowiązki mogą zależeć od indywidualnej sytuacji firmy oraz aktualnego stanu prawnego. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z odpowiednio wykwalifikowanym prawnikiem, doradcą podatkowym, księgową, księgowym lub biurem rachunkowym.
