Od 1 stycznia 2027 r. podatnik wpisany do CEIDG, który złoży wniosek o wykreślenie z ewidencji i nie prowadzi innej działalności opodatkowanej, nie będzie musiał osobno zgłaszać zaprzestania działalności na potrzeby VAT. Wniosek o wykreślenie będzie podstawą do wykreślenia go z rejestru VAT przez naczelnika urzędu skarbowego. Zmiana wynika z ogłoszonej ustawy; według stanu na 19 listopada 2026 r. przepis ten jeszcze nie obowiązuje.
Co zmienia ustawa?
Ustawa z 4 września 2026 r. zmienia ustawę o podatku od towarów i usług oraz ustawę o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Ogłoszono ją w Dzienniku Ustaw 29 września 2026 r. pod pozycją 1270. Większość jej przepisów, w tym omawiane zmiany dotyczące zgłoszenia zaprzestania działalności na potrzeby VAT, ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r.
Nowe przepisy dodają do art. 96 ustawy o VAT ustępy 6a i 6b. Określają one sytuacje, w których nie stosuje się obowiązku zgłoszenia zaprzestania działalności przewidzianego w ust. 6. W takich przypadkach wniosek o wykreślenie z odpowiedniego rejestru stanie się podstawą do wykreślenia podatnika z rejestru VAT.
Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że dla podatników spełniających te warunki nie będzie konieczne odrębne składanie zgłoszenia VAT-Z. Do końca 2026 r. należy jednak odróżniać przyszłe ułatwienie od zasad stosowanych przed jego wejściem w życie.
Kogo obejmie zmiana w CEIDG?
Przepis dotyczy podatnika wpisanego do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, który złożył wniosek o wykreślenie z tej ewidencji w związku z zaprzestaniem wykonywania działalności gospodarczej. Ustawa dodaje istotny warunek: podatnik nie może prowadzić innej działalności opodatkowanej.
Nie wystarczy więc samo stwierdzenie, że dana osoba zamyka jeden z obszarów swojej aktywności. Dla zastosowania zwolnienia ze zgłoszenia znaczenie mają zarówno właściwy wniosek do CEIDG, jak i ustawowy warunek dotyczący innej działalności opodatkowanej. Przepis nie stanowi ogólnego zwolnienia wszystkich przedsiębiorców z obowiązków związanych z VAT.
CEIDG jest ewidencją przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. Wykreślenie wpisu dotyczy zakończenia działalności, natomiast zawieszenie oznacza przerwę w jej wykonywaniu. Samo zawieszenie nie jest zatem tym samym zdarzeniem co złożenie wniosku o wykreślenie, do którego odnosi się omawiany przepis.
Czy zmiana dotyczy również podmiotów w KRS?
Tak. Ustawa przewiduje odrębną podstawę dla podatnika wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego. Dotyczy ona podatnika, który złożył wniosek o wykreślenie z KRS i którego wpis o wykreśleniu został przekazany do Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników na podstawie przepisu wskazanego w ustawie.
Warunków przewidzianych dla KRS nie należy utożsamiać z warunkami dotyczącymi CEIDG. W szczególności ustawa opisuje przekazanie informacji o wykreśleniu z KRS do rejestru podatkowego. Oba rozwiązania służą jednak temu samemu celowi: w sytuacjach wskazanych w przepisie odrębne zgłoszenie zaprzestania działalności na potrzeby VAT nie będzie wymagane.
Co oznacza wykreślenie z rejestru VAT?
Rejestr VAT oraz CEIDG pełnią różne funkcje. CEIDG przechowuje informacje o przedsiębiorcach będących osobami fizycznymi, natomiast rejestr VAT dotyczy statusu podatników na potrzeby tego podatku. Nowa regulacja łączy określoną czynność w rejestrze przedsiębiorców z podstawą działania naczelnika urzędu skarbowego.
Wykreślenie z CEIDG nie oznacza jednak, że wszystkie sprawy związane z zakończoną działalnością zostaną rozliczone przez jeden urząd. Uproszczenie dotyczy konkretnego zgłoszenia zaprzestania działalności na potrzeby VAT. Nie należy traktować go jako zastąpienia wszystkich rozliczeń podatkowych czy dokumentów ubezpieczeniowych.
Rozliczenia związane z zakończeniem działalności
Ministerstwo Finansów wskazuje, że zakończenie działalności może wiązać się z obowiązkami dotyczącymi podatku dochodowego oraz VAT. Ich zakres zależy między innymi od sposobu prowadzenia i opodatkowania działalności oraz od składników majątku pozostających na dzień jej zakończenia. W materiałach urzędu opisano między innymi spis z natury dla celów VAT oraz rozliczenie podatku wynikającego z tego spisu w przypadkach przewidzianych przepisami.
Zmiana dotycząca VAT-Z nie rozstrzyga sama w sobie, czy w danym przypadku powstanie obowiązek sporządzenia spisu ani jaka będzie wysokość ewentualnego podatku. Są to odrębne kwestie od zgłoszenia zaprzestania działalności i należy je oceniać według właściwych przepisów.
CEIDG i ZUS: odrębne znaczenie zgłoszeń
ZUS wyjaśnia, że na podstawie informacji z wniosku CEIDG-1 sporządza dokument wyrejestrowania przedsiębiorcy jako płatnika składek. Płatnik składek to podmiot rozliczający składki, a osoba ubezpieczona jest osobą zgłoszoną do odpowiednich ubezpieczeń. Są to dwa różne rodzaje wyrejestrowania.
Według informacji ZUS wraz ze zgłoszeniem zakończenia działalności w CEIDG można przekazać dokumenty służące wyrejestrowaniu z ubezpieczeń przedsiębiorcy, pracowników oraz zgłoszonych członków rodzin. ZUS wskazuje formularz ZUS ZWUA dla osób wyrejestrowywanych z ubezpieczeń oraz ZUS ZCNA dla zgłoszonych członków rodziny. Zakończenie działalności nie usuwa potrzeby uwzględnienia tych odrębnych zgłoszeń.
Najczęstsze pytania
Czy od 2027 r. formularz VAT-Z zostanie całkowicie zlikwidowany?
Nie wynika to z omawianej zmiany. Nowe przepisy przewidują wyjątki od obowiązku zgłoszenia zaprzestania działalności dla wskazanych podatników spełniających określone warunki. Nie należy ich przedstawiać jako zniesienia formularza we wszystkich sytuacjach.
Czy każde wykreślenie z CEIDG wystarczy do zastosowania nowego wyjątku?
Ustawa wskazuje konkretny wniosek o wykreślenie oraz warunek, że podatnik nie prowadzi innej działalności opodatkowanej. Zakres przepisu należy odczytywać łącznie z tymi warunkami.
Czy zmiana obejmuje firmę zawieszoną, która nie złożyła wniosku o wykreślenie?
Omawiany wyjątek dotyczący CEIDG odnosi się do podatnika, który złożył wskazany w ustawie wniosek o wykreślenie. Samo zawieszenie działalności nie jest takim wnioskiem. Zawieszenie może wywoływać odrębne skutki przewidziane w przepisach podatkowych i ubezpieczeniowych.
Czy brak VAT-Z oznacza brak końcowego rozliczenia?
Nie. Zgłoszenie zaprzestania działalności na potrzeby VAT oraz rozliczenie podatku są odrębnymi sprawami. To, jakie dokumenty i rozliczenia są wymagane, zależy od okoliczności oraz przepisów mających zastosowanie do danego podatnika.
Źródła
- Dziennik Ustaw: ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o VAT oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników
- Ministerstwo Finansów: zakończenie działalności gospodarczej
- ZUS: wyrejestrowanie przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG
Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej, księgowej ani finansowej. Przepisy, terminy i obowiązki mogą zależeć od indywidualnej sytuacji firmy oraz aktualnego stanu prawnego. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z odpowiednio wykwalifikowanym prawnikiem, doradcą podatkowym, księgową, księgowym lub biurem rachunkowym.
