Przedsiębiorca wpisany do CEIDG może ustanowić pełnomocnika do określonych spraw albo prokurenta, którego umocowanie obejmuje czynności sądowe i pozasądowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Zakres pełnomocnictwa wynika z jego treści, natomiast zakres prokury określają przepisy Kodeksu cywilnego. Informacje o przedstawicielu i jego uprawnieniach mogą być widoczne w CEIDG; udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru.

Co oznacza reprezentowanie przedsiębiorcy?

Pełnomocnik działa w imieniu przedsiębiorcy i w granicach udzielonego mu umocowania. To, czy może wykonać określoną czynność, zależy między innymi od treści pełnomocnictwa, rodzaju sprawy i wymagań dotyczących formy. Samo określenie kogoś jako osoby pomagającej w firmie nie wyjaśnia jeszcze, do czego jest uprawniona wobec urzędu lub kontrahenta.

Pełnomocnictwo ogólne obejmuje czynności zwykłego zarządu. Do czynności przekraczających ten zakres potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga umocowania do poszczególnej czynności. Jeżeli dla danej czynności prawnej zastrzeżono szczególną formę, pełnomocnictwo do jej dokonania również powinno być udzielone w tej formie.

CEIDG jest publicznym rejestrem przedsiębiorców będących osobami fizycznymi. O samym rejestrze i jego funkcjach można przeczytać we wpisie CEIDG Online. Kwestie związane z rozpoczęciem działalności omawia z kolei artykuł o zakładaniu jednoosobowej firmy w Polsce; opisane w nim starsze informacje dotyczące formalności warto odnieść do aktualnych przepisów.

Jakie informacje o pełnomocniku znajdują się w CEIDG?

Ustawa o CEIDG przewiduje możliwość opublikowania informacji o pełnomocniku lub prokurencie za pośrednictwem systemu rejestru. Przy osobie fizycznej informacje te obejmują między innymi imię i nazwisko, adres do doręczeń, zakres pełnomocnictwa albo rodzaj i sposób wykonywania prokury oraz datę jej udzielenia. Ustawa określa również zasady dotyczące numerów identyfikacyjnych i danych kontaktowych.

Publikacja numeru PESEL albo daty urodzenia, w sytuacji przewidzianej przez ustawę, wymaga zgody pełnomocnika lub prokurenta wyrażonej za pośrednictwem systemu CEIDG. W przypadku pełnomocnika będącego osobą prawną ustawa przewiduje dane identyfikujące tę osobę, w tym jej firmę, numer KRS i adres siedziby, a także zakres pełnomocnictwa.

reklama

Wraz z wnioskiem o opublikowanie informacji przedsiębiorca składa oświadczenie, że pełnomocnik lub prokurent przyjął odpowiednio pełnomocnictwo albo prokurę. Opublikowanie informacji o pełnomocniku w CEIDG jest równoznaczne w skutkach z udzieleniem pełnomocnictwa na piśmie. W odniesieniu do prokurenta ustawa wiąże publikację z ustanowieniem prokury.

Czym prokura różni się od pełnomocnictwa?

Prokura jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa. Zgodnie z Kodeksem cywilnym może jej udzielić przedsiębiorca podlegający obowiązkowi wpisu do CEIDG albo rejestru przedsiębiorców KRS. Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Umocowanie prokurenta obejmuje czynności sądowe i pozasądowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Co do zasady prokury nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prokura może zostać udzielona kilku osobom łącznie albo oddzielnie. Istnieje także przewidziana w kodeksie prokura oddziałowa, ograniczona do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa.

Zakres prokury ma jednak ustawowe granice. Do zbycia przedsiębiorstwa, oddania go do czasowego korzystania oraz zbycia lub obciążenia nieruchomości wymagane jest pełnomocnictwo do poszczególnej czynności. Nie wystarcza więc samo ogólne wskazanie, że dana osoba jest prokurentem.

Jak wygląda zgłoszenie i korzystanie z umocowania?

Przepisy przewidują publikację informacji o przedstawicielu i ich zmianę na wniosek. Dla pełnomocnictwa dotyczącego dokonywania wpisów w CEIDG ustawa dopuszcza również złożenie wniosku w trybie przewidzianym dla wniosku o wpis do ewidencji. Przedsiębiorca powinien zgłosić do CEIDG udzielenie i wygaśnięcie prokury; zgłoszenie udzielenia określa jej rodzaj oraz, gdy jest to wymagane, sposób wykonywania.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii opisuje możliwość zarządzania pełnomocnikami i prokurentami za pośrednictwem Konta Przedsiębiorcy. Elektroniczne udostępnienie informacji ułatwia sprawdzenie, kto reprezentuje firmę i jaki zakres umocowania ujawniono w rejestrze. Nie zastępuje jednak oceny, czy do konkretnej czynności nie jest potrzebna szczególna forma albo odrębne upoważnienie.

reklama

Czy wpis do CEIDG obejmuje także sprawy podatkowe?

Nie należy traktować publikacji informacji o pełnomocniku w CEIDG jako uniwersalnego umocowania do wszystkich spraw podatkowych. Ustawa o CEIDG stanowi, że przepisów o publikowaniu informacji o pełnomocnikach i prokurentach nie stosuje się w sprawach prowadzonych na podstawie Ordynacji podatkowej oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej.

Znaczenie ma więc rodzaj sprawy i właściwe dla niej przepisy. Uprawnienie do dokonania zmian w rejestrze przedsiębiorców oraz umocowanie wymagane w postępowaniu podatkowym to odrębne zagadnienia. Podobnie sam dostęp do dokumentów firmowych nie przesądza o prawie do ich podpisywania w imieniu przedsiębiorcy.

Odwołanie i zakończenie publikacji informacji

Kodeks cywilny przewiduje, że pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się tego uprawnienia z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Prokura również może być w każdym czasie odwołana. Wygaśnięcie umocowania może następować także w innych sytuacjach określonych w przepisach.

Ustawa o CEIDG przewiduje zakończenie publikacji informacji o pełnomocniku lub prokurencie na wniosek przedsiębiorcy, pełnomocnika albo prokurenta. Zakończenie publikacji oznacza usunięcie tych informacji z systemu CEIDG. Warto odróżnić samo ustanie uprawnienia do reprezentowania od aktualizacji informacji widocznych w rejestrze: są to zagadnienia powiązane, ale opisywane przez różne przepisy.

Najczęstsze pytania

Czy przedsiębiorca może mieć więcej niż jednego pełnomocnika?

Tak. Ministerstwo wskazuje, że pełnomocnictwa do działania w imieniu firmy można udzielić więcej niż jednej osobie. Przy kilku pełnomocnikach znaczenie ma zakres umocowania każdego z nich oraz ewentualne postanowienia dotyczące sposobu działania.

Czy prokurent zawsze może działać samodzielnie?

Nie. Kodeks cywilny dopuszcza prokurę udzieloną kilku osobom łącznie albo oddzielnie. Sposób reprezentacji zależy od rodzaju udzielonej prokury i treści zgłoszenia.

reklama

Czy wpisany pełnomocnik może sprzedać nieruchomość przedsiębiorcy?

Nie wynika to z samego wpisu. Znaczenie ma treść i forma umocowania oraz przepisy dotyczące danej czynności. Także prokurent potrzebuje pełnomocnictwa do poszczególnej czynności dotyczącej zbycia lub obciążenia nieruchomości.

Źródła

Materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej, księgowej ani finansowej. Przepisy, terminy i obowiązki mogą zależeć od indywidualnej sytuacji firmy oraz aktualnego stanu prawnego. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z odpowiednio wykwalifikowanym prawnikiem, doradcą podatkowym, księgową, księgowym lub biurem rachunkowym.